menu
menu
Audyt energetyczny to systematyczna procedura oceny zużycia energii w budynku oraz sposobów jego zmniejszenia. Innymi słowy, jest to szczegółowe badanie domu, mieszkania lub innego obiektu, mające na celu określenie ile energii zużywa budynek i gdzie są największe straty. Na podstawie audytu powstaje raport zawierający aktualny profil zużycia energii oraz rekomendacje opłacalnych ulepszeń – np. docieplenia ścian, wymiany źródła ciepła czy okien – które pozwolą obniżyć rachunki za ogrzewanie i prąd Audyt energetyczny wskazuje też, czy planowane prace termomodernizacyjne przyniosą oczekiwane rezultaty, dzięki czemu inwestor może uniknąć niepotrzebnych wydatków To odróżnia audyt od zwykłej oceny – stanowi on podstawę do świadomej decyzji o modernizacji budynku.
Audyt energetyczny polega na wszechstronnej analizie technicznej budynku pod kątem energii. Obejmuje on oględziny obiektu oraz obliczenia, które wykonuje wykwalifikowany audytor. Sprawdzone zostają wszystkie elementy mające wpływ na zużycie energii, m.in.:
Audytor dokonuje inwentaryzacji tych elementów oraz pomiarów na miejscu (np. wymiarów przegród, parametrów kotła). Ważnym parametrem jest współczynnik przenikania ciepła U przegród – określa on, ile ciepła „ucieka” przez ściany, dach czy okna. Następnie sporządzany jest bilans energetyczny budynku: określa się zapotrzebowanie na ciepło oraz energię pierwotną i końcową. W audycie wykorzystuje się m.in. wskaźnik EP, czyli roczne zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną Na tym etapie audytor identyfikuje też „słabe punkty” – miejsca największych strat energii.
Kolejnym krokiem jest opracowanie wariantów modernizacji. Audyt energetyczny przedstawia konkretne propozycje usprawnień (technicznych lub organizacyjnych) – np. docieplenie ścian o określonej grubości, wymiana kotła na pompę ciepła, montaż rekuperacji czy termomodernizacja stropu. Dla każdej propozycji obliczany jest efekt energetyczny (np. o ile spadnie zapotrzebowanie na ciepło) oraz analiza opłacalności: szacowany koszt inwestycji, potencjalne oszczędności i czas zwrotu Na końcu audytor wskazuje optymalny wariant – czyli taki, który przy najkorzystniejszym bilansie kosztów i efektów pozwoli zmniejszyć zużycie energii w badanym budynku.
Finalnym rezultatem audytu jest raport audytowy. Dokument ten zawiera wszystkie zebrane dane (charakterystykę energetyczną obiektu, wyniki obliczeń) oraz zalecenia odnośnie modernizacji. Inwestor otrzymuje klarowną informację, jakie prace warto wykonać, by poprawić efektywność energetyczną domu oraz o ile mogą spaść rachunki za ogrzewanie. Taki raport jest wymagany m.in. przy ubieganiu się o dofinansowanie termomodernizacji lub tzw. premię termomodernizacyjną. Należy podkreślić, że sam audyt nie jest projektem budowlanym – wskazuje jedynie zalecane działania, które następnie można zrealizować we współpracy z projektantem lub wykonawcą.
Audytor energetyczny – tak nazywa się specjalista, który przeprowadza audyt. Osoba taka powinna mieć rozległą wiedzę z zakresu budownictwa, ogrzewania, izolacji, wentylacji oraz elektryki W praktyce audytorami są najczęściej inżynierowie budowlani lub instalacyjni, często z dodatkowymi szkoleniami z efektywności energetycznej. Co ważne, audyt musi być wykonany zgodnie z określonymi przepisami i metodologią – w Polsce standard wyznacza Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 17 marca 2009 r., które precyzuje zakres i formę audytu dla budynków mieszkalnych.
Od 2023 r. pojawiły się dodatkowe wymogi co do kwalifikacji audytorów. Zgodnie z zasadami programu „Czyste Powietrze”, osoba sporządzająca audyt energetyczny powinna posiadać uprawnienia do wystawiania świadectw charakterystyki energetycznej budynków – musi być wpisana do centralnego rejestru Ministerstwa Rozwoju i Technologii Dzięki temu zyskujemy pewność, że audytor ma aktualną wiedzę potwierdzoną państwowym egzaminem. Planując audyt, warto zweryfikować wybranego specjalistę: można poprosić o numer uprawnień i sprawdzić go w oficjalnym rejestrze online, a także upewnić się, czy audytor posiada ubezpieczenie OC.
Gdzie znaleźć audytora? Pomocna może być Platforma Ekspertów Efektywności Energetycznej (PEEE) stworzona przez NFOŚiGW. To rządowa baza, w której można wyszukać zweryfikowanych ekspertów EE (audytorów) w swojej okolicy Platforma EEE pozwala umówić się na konsultację lub wykonanie audytu energetycznego domu – co istotne, koszt takiego audytu kwalifikuje się do refundacji z programu „Czyste Powietrze” (do 1000–1200 zł).
Wielu właścicieli domów zadaje pytanie: czy darmowy audyt energetyczny da się wykonać samodzielnie, bez zatrudniania fachowca? Teoretycznie tak – audyt energetyczny można spróbować zrobić samemu, jednak jest to zadanie bardzo trudne i pracochłonne. Należy pamiętać, że opracowanie audytu to złożone zagadnienie techniczne, wymagające zachowania formalnej struktury zgodnej ze wspomnianym Rozporządzeniem z 2009 r. (dotyczącym audytów) Oznacza to konieczność wykonania szeregu skomplikowanych obliczeń – od strat ciepła przez przegrody, po bilans zysków energetycznych – oraz porównania wielu wariantów modernizacji. W praktyce do sporządzenia profesjonalnego audytu potrzebne jest specjalistyczne oprogramowanie inżynierskie. Próba wykonania wszystkich kalkulacji „ręcznie” w arkuszu kalkulacyjnym może łatwo prowadzić do błędów i niezgodności z wymogami formalnymi, co skutkuje odrzuceniem audytu np. przy składaniu wniosku o dotację
Jeśli celem jest uzyskanie dokumentu do programu dotacyjnego lub premii, lepiej zlecić audyt doświadczonemu audytorowi. Profesjonalista zapewni poprawność merytoryczną i formalną oraz posiada polisę OC chroniącą inwestora na wypadek ewentualnych pomyłek Warto dodać, że koszt audytu można odzyskać (o czym piszemy dalej), co sprawia, że samodzielna praca nad audytem jest często nieopłacalna. Uwaga: Audyt energetyczny nie może być wykonywany zdalnie (on-line), bez wizyty na miejscu. Wymagana jest fizyczna obecność audytora w budynku – zdalne „audyty” są nielegalne i obarczone dużym ryzykiem błędu (mogą zaniżać lub zawyżać wyniki nawet o kilkadziesiąt procent)
Podsumowując – samodzielne sporządzenie audytu jest możliwe tylko dla osób z odpowiednią wiedzą techniczną. Dla przeciętnego inwestora indywidualnego jest to proces zbyt skomplikowany. Zlecając audyt firmie zewnętrznej, oszczędzamy czas i zyskujemy pewność, że dokument będzie rzetelny oraz honorowany przez bank lub fundusz udzielający dotacji.
Czy wykonanie audytu jest wymagane prawem? To zależy od tego, o jakim obiekcie mówimy. Obecnie polskie przepisy nakładają obowiązek audytu energetycznego przede wszystkim na duże przedsiębiorstwa. Zgodnie z Ustawą o efektywności energetycznej z 20 maja 2016 r., duzi przedsiębiorcy muszą przeprowadzać audyt energetyczny co 4 lata Dotyczy to firm, które zatrudniają ponad 250 pracowników lub mają obrót powyżej 50 mln euro – pierwszy taki audyt należało wykonać do 30 września 2017 r., a kolejne co cztery lata (np. do 30 września 2021 i 2025) Po zakończeniu audytu firma ma obowiązek powiadomić Prezesa URE i przechowywać dokumentację przez 5 lat Uwaga: Obowiązek dotyczy audytu przedsiębiorstwa (całościowego zużycia energii w firmie), a nie pojedynczych budynków mieszkalnych.
Dla właścicieli domów prywatnych audyt energetyczny nie jest wymagany prawem przy remontach czy termomodernizacji na własną rękę Można ocieplić dom lub wymienić kocioł bez audytu – choć warto go wykonać dla własnej wiedzy. Wyjątki pojawiają się jednak, gdy chcemy skorzystać z finansowego wsparcia państwa. Przykładowo, by otrzymać premię termomodernizacyjną z BGK (dotację do kredytu na remont budynku), należy do wniosku dołączyć audyt energetyczny zgodny z wymogami ustawy – bez niego premia nie zostanie przyznana. Podobnie w programach samorządowych czy innych projektach środowiskowych często wymaga się okazania audytu potwierdzającego planowane oszczędności energii.
Szczególnym przypadkiem jest rządowy program dopłat „Czyste Powietrze”. Do 2022 r. audyt w nim nie był obowiązkowy, jednak od 2023 r. zaczęto go wymagać dla wyższych poziomów dofinansowania, a od 2025 r. stał się on warunkiem koniecznym dla wszystkich wnioskodawców – omówimy to szczegółowo w kolejnym rozdziale. Poza programem „Czyste Powietrze”, osoby fizyczne wciąż nie mają ogólnego prawnego nakazu wykonywania audytu przy termomodernizacji domu. Niemniej jednak, warto rozważyć audyt dobrowolnie – nawet jeśli nie jest wymagany, to dostarcza cennych informacji i może uchronić przed nietrafionymi inwestycjami.
Ile kosztuje audyt energetyczny budynku? Cena takiej usługi zależy od wielu czynników: rodzaju i wielkości budynku, zakresu audytu (czy dotyczy całego domu, czy np. tylko wybranych usprawnień), a także regionu kraju i cennika danego audytora. Nie należy mylić audytu energetycznego ze świadectwem energetycznym – samo świadectwo charakterystyki energetycznej (mniej skomplikowany dokument) kosztuje od ok. 300 do 1000 zł, podczas gdy pełny audyt jest droższą usługą o szerszym zakresie
Jak widać, koszt audytu energetycznego domu jednorodzinnego to zwykle około 1000–1500 zł. Cena audytu mieszkania bywa zbliżona (choć rzadko zleca się audyt dla pojedynczego lokalu, chyba że chodzi o lokal usługowy). Dla większych obiektów, jak bloki mieszkalne, ceny zaczynają się od ~2500 zł netto (około 3000 zł z VAT) Audyt energetyczny dużych obiektów komercyjnych czy przemysłowych może kosztować kilka tysięcy złotych, w zależności od złożoności instalacji.
Wiele osób szuka hasła „darmowy audyt energetyczny” – faktem jest, że audyt można w pewnych sytuacjach wykonać bez ponoszenia pełnych kosztów. Przykładowo, dofinansowanie z programu „Czyste Powietrze” może pokryć od 40% do nawet 100% kosztu audytu. Obecnie można uzyskać refundację do maksymalnie 1200 zł na audyt, co w przypadku domu jednorodzinnego często oznacza, że cały audyt mamy opłacony ze środków programu Dla najzamożniejszych beneficjentów poziom refundacji to 40% (do 480 zł), dla średnio zarabiających 70% (do 840 zł), a dla najniżej uprawnionych nawet 100% (1200 zł) dopłaty. Innymi słowy – audyt może być dla właściciela domu praktycznie bezpłatny, jeśli skorzysta on z dotacji.
Ponadto na rynku zdarzają się akcje promocyjne typu „audyt energetyczny za 1 zł” – dotyczą one zwykle przedsiębiorstw (np. firm objętych obowiązkiem audytu, którym firmy doradcze oferują audyt w promocyjnej cenie w zamian za skorzystanie z innych usług). Czasem lokalne władze lub dostawcy energii organizują programy, w ramach których mieszkańcy mogą otrzymać bezpłatny audyt (np. pilotażowe projekty doradców energetycznych). Warto jednak podchodzić ostrożnie do ofert „za 1 zł” – należy upewnić się, co się z nimi wiąże. W większości przypadków profesjonalny audyt jest usługą odpłatną, a znacząco zaniżona cena może oznaczać, że audytor liczy na zarobek na późniejszej sprzedaży innych produktów lub że audyt będzie miał ograniczony zakres.
Program „ Czyste Powietrze ” oferuje dotacje na wymianę źródeł ciepła i termomodernizację domów jednorodzinnych. Jak wspomniano, audyt energetyczny odgrywa w nim coraz większą rolę. Czy audyt energetyczny jest obowiązkowy w „Czystym Powietrzu”? Tak – od 31 marca 2025 roku każdy, kto chce skorzystać z dofinansowania w tym programie, musi wykonać audyt przed złożeniem wniosku Jest to nowy wymóg, wprowadzony po to, by inwestycje były bardziej efektywne energetycznie i pieniądze trafiały na najbardziej opłacalne usprawnienia.
Wcześniej (w latach 2018–2022) audyt był dobrowolny przy staraniu się o dotację. Od 3 stycznia 2023 r. audyt stał się wymagany dla osób ubiegających się o tzw. kompleksową termomodernizację z najwyższym dofinansowaniem w programie Oznaczało to, że aby uzyskać maksymalne dotacje, trzeba było przedstawić audyt wykazujący określony efekt – np. redukcję zużycia energii o minimum 40% po planowanych pracach Jednak od 31.03.2025 wymóg audytu rozszerzono na wszystkie poziomy dofinansowania, nawet te podstawowe. Innymi słowy, od II kwartału 2025 audyt energetyczny jest obligatoryjnym załącznikiem do każdego wniosku o dotację w „Czystym Powietrzu”.
Program przewiduje jednak wsparcie finansowe na ten cel, aby nie obciążać beneficjentów dodatkowymi kosztami. Koszt audytu energetycznego domu jednorodzinnego podlega refundacji – w zależności od progu dochodowego można uzyskać zwrot 480, 840 lub 1200 zł (odpowiednio 40%, 70% lub 100% kosztów audytu) Najwyższa kwota 1200 zł pokrywa typową cenę audytu domu, dzięki czemu audyt jest de facto darmowy dla beneficjenta w najniższym progu dochodowym. Nawet osoby z wyższymi dochodami zapłacą tylko część ceny (np. ~60% kosztu przy podstawowym poziomie dofinansowania).
Warto zaznaczyć, że audyt do programu „Czyste Powietrze” musi być wykonany zgodnie z określonym wzorem i przez uprawnioną osobę (jak wspomniano wcześniej, wymagany jest podpis osoby z uprawnieniami certyfikatora) Co więcej, zakres prac modernizacyjnych wskazanych w audycie powinien zostać zrealizowany w ramach dotowanej inwestycji – beneficjent musi wykonać te kluczowe zalecenia, aby osiągnąć założone wskaźniki oszczędności. Po zakończeniu prac, wymagane będzie także sporządzenie nowego świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, aby potwierdzić osiągnięcie deklarowanego efektu – koszt wykonania świadectwa również jest częściowo refundowany (maks. 400 zł w najwyższym progu)
Ile ważny jest audyt do „Czystego Powietrza”? Należy zadbać, by audyt nie był zbyt „stary”. Regulamin programu wskazuje, że w momencie składania wniosku audyt energetyczny nie powinien być starszy niż 6 miesięcy Dlatego najlepiej zaplanować wykonanie audytu na krótko przed przygotowaniem wniosku o dotację. Oczywiście sam dokument audytowy należy zachować – beneficjent ma obowiązek przechowywać pełny audyt przez cały okres realizacji przedsięwzięcia oraz 5 lat po jego zakończeniu (na wypadek ewentualnej kontroli) Jeżeli od audytu minęło więcej czasu (ponad pół roku), może zajść konieczność jego aktualizacji, aby dane były zgodne z aktualnym stanem budynku.
Podsumowując, audyt energetyczny stał się integralnym elementem programu „Czyste Powietrze”. Choć wymaga dodatkowego zaangażowania na początku (trzeba umówić audytora i przygotować dom do oględzin), to finalnie bardzo pomaga – wskazuje najkorzystniejsze ulepszenia, zwiększa kwotę możliwej dotacji (dzięki kompleksowej termomodernizacji) oraz zapewnia, że efekt ekologiczny zostanie osiągnięty. Dla inwestora to także bezpieczeństwo – czarno na białym widać, jakie oszczędności przyniosą planowane prace.
Audyt energetyczny to szczegółowa analiza budynku pod kątem zużycia energii i sposobów jego zmniejszenia. W ramach audytu specjalista (audytor) bada m.in. system ogrzewania, ocieplenie, wentylację i inne elementy wpływające na straty ciepła. Wynikiem jest raport zawierający informacje o aktualnym zapotrzebowaniu na energię budynku oraz rekomendacje, jakie prace modernizacyjne (docieplenie, wymiana kotła, okien itp.) należy wykonać, by obniżyć rachunki za energię. Audyt wskazuje też opłacalność tych działań i przewidywany poziom oszczędności.
Audyt energetyczny może wykonać audytor energetyczny – zazwyczaj inżynier z doświadczeniem w budownictwie i instalacjach. Od 2023 r. programy dotacyjne (np. „Czyste Powietrze”) wymagają, by audyt wykonywała osoba z uprawnieniami do wystawiania świadectw energetycznych (wpisana do centralnego rejestru). Najlepiej zlecić audyt specjaliście, który ma odpowiednie kwalifikacje i ubezpieczenie OC. Można go znaleźć np. poprzez oficjalną Platformę Ekspertów Efektywności Energetycznej (PEEE) lub w spisach audytorów zrzeszonych w organizacjach branżowych.
Obowiązek wykonania audytu energetycznego dotyczy przede wszystkim dużych przedsiębiorstw. Firmy zatrudniające powyżej 250 osób lub o obrotach >50 mln € muszą robić audyt efektywności energetycznej co 4 lata (zgodnie z ustawą o efektywności energetycznej). Natomiast prywatni właściciele budynków mieszkalnych nie mają ogólnego obowiązku prawnego wykonywania audytu – jest on dobrowolny. Wyjątkiem są sytuacje, gdy staramy się o wsparcie finansowe: np. w programie „Czyste Powietrze” od 2025 r. audyt jest obowiązkowy dla uzyskania dotacji, a przy korzystaniu z premii termomodernizacyjnej BGK audyt również jest wymagany jako załącznik do wniosku.
Tak. Od 31 marca 2025 r. audyt energetyczny jest obowiązkowym elementem programu „Czyste Powietrze” – należy go przeprowadzić przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Już wcześniej audyt wymagano w przypadku wnioskowania o najwyższe dotacje (tzw. kompleksowa termomodernizacja), ale od 2025 r. wymóg ten dotyczy wszystkich poziomów wsparcia. Bez audytu złożenie skutecznego wniosku w „Czystym Powietrzu” nie jest możliwe. Dobra wiadomość jest taka, że koszt audytu podlega refundacji w ramach programu (można odzyskać od 480 do 1200 zł w zależności od poziomu dofinansowania).
Samodzielne wykonanie audytu energetycznego jest bardzo trudne. Wymaga zaawansowanej wiedzy technicznej z zakresu budownictwa, ogrzewania, termodynamiki i znajomości przepisów. Trzeba przeprowadzić dokładne pomiary domu, a następnie wykonać skomplikowane obliczenia (straty ciepła przez przegrody, bilans energii, symulacja różnych modernizacji). Konieczne jest też zachowanie formalnego formatowania audytu według rozporządzenia – bez tego dokument nie zostanie uznany np. przez bank lub fundusz. W praktyce do audytu używa się specjalistycznego oprogramowania; manualne liczenie wszystkiego np. w Excelu grozi dużą liczbą błędów. Dlatego zaleca się powierzyć to zadanie profesjonalnemu audytorowi. Jeśli jednak ktoś chce spróbować – powinien dokładnie przestudiować metodologię (np. rozporządzenie MI z 17.03.2009) i dysponować narzędziami do obliczeń.
Koszt audytu zależy od typu i wielkości budynku. Dla domu jednorodzinnego to wydatek rzędu od ok. 1000 zł wzwyż (typowo 1200–1500 zł). Audyt mieszkania może kosztować ok. 1000 zł (choć zlecany jest rzadko, bo audytuje się zwykle cały budynek). Audyt budynku wielorodzinnego (np. bloku) jest droższy – ceny zaczynają się od ok. 2500–3000 zł i rosną w zależności od liczby lokali. Warto pamiętać, że dzięki dofinansowaniu z programu „Czyste Powietrze” można odzyskać nawet 100% kosztów audytu (do 1200 zł), co oznacza, że dla wielu inwestorów audyt może być faktycznie darmowy.
Audyt energetyczny formalnie nie ma określonego „terminu ważności” – to analiza stanu budynku, która jest aktualna tak długo, jak sam budynek nie ulegnie zmianie. Jeśli nie przeprowadzono żadnych modernizacji, nawet starszy audyt nadal odzwierciedla stan energetyczny obiektu. Natomiast instytucje udzielające dotacji zwykle wymagają, by audyt był aktualny (nie starszy niż 6 miesięcy) w momencie składania wniosku. Chodzi o to, by dane w raporcie odpowiadały rzeczywistości – po upływie dłuższego czasu lub po jakichś zmianach w budynku zaleca się aktualizację audytu. W przypadku programu „Czyste Powietrze” warunek maksymalnie półrocznego audytu jest zapisany w wytycznych. Dodatkowo dokument audytu należy przechowywać przez co najmniej 5 lat od zakończenia inwestycji (na wypadek kontroli).
